نوع رگ چه تاثیری بر انتخاب تجهیزات تزریق دارد؟
انتخاب تجهیزات تزریق فقط به نوع دارو یا حجم مایع تزریقی بستگی ندارد. وضعیت رگ نیز یکی از عوامل مهمی است که میتواند روی انتخاب سرنگ، سرسوزن، اسکالپ وین و سایر تجهیزات تزریق تاثیر بگذارد. قطر رگ، میزان شکنندگی، عمق و محل قرارگیری آن از جمله مواردی هستند که پیش از ایجاد دسترسی وریدی بررسی میشوند.
برای مثال، وسیلهای که برای یک فرد بزرگسال با رگهای واضح مناسب است، لزوما برای کودک یا سالمندی با رگهای نازک انتخاب خوبی نیست.
به همین دلیل تجهیزات تزریق در اندازهها و مدلهای مختلف تولید میشوند تا متناسب با شرایط متفاوت مورد استفاده قرار گیرند.در ادامه بررسی میکنیم که نوع رگ چه ارتباطی با انتخاب تجهیزات تزریق دارد و هنگام انتخاب این وسایل باید به چه نکاتی توجه کرد.
چرا نوع رگ در انتخاب تجهیزات تزریق اهمیت دارد؟
رگهای بدن از نظر قطر، عمق و میزان انعطافپذیری با یکدیگر تفاوت دارند. بعضی رگها کاملا مشخص و قابل لمس هستند، در حالی که برخی دیگر ممکن است در عمق بیشتری قرار داشته یا قطر بسیار کمی داشته باشند.
هنگام انتخاب تجهیزات تزریق معمولا چند عامل در کنار یکدیگر بررسی میشوند:
- قطر و اندازه رگ
- عمق رگ نسبت به سطح پوست
- میزان شکنندگی رگ
- محل قرارگیری رگ
- نوع دارو یا محلول
- مدت زمان تزریق
- سرعت مورد نیاز برای انتقال مایع
بنابراین نمیتوان تنها با مشاهده ظاهر سرسوزن یا اندازه سرنگ درباره مناسب بودن آن تصمیم گرفت.
رگهای نازک و شکننده
رگهای نازک در برخی افراد بهطور طبیعی دیده میشوند و در کودکان و سالمندان نیز بیشتر مورد توجه قرار میگیرند. در چنین شرایطی انتخاب وسیلهای متناسب با قطر رگ اهمیت زیادی دارد.
یکی از تجهیزاتی که در برخی خونگیریها از رگهای ظریف مورد استفاده قرار میگیرد، اسکالپ وین یا سوزن پروانهای است. شکل بالدار این وسیله به فرد آموزشدیده اجازه میدهد کنترل بیشتری هنگام کار با آن داشته باشد.
البته انتخاب اسکالپ وین همیشه به معنی مناسب بودن آن برای هر نوع تزریق نیست. نوع دارو، مدت تزریق و شرایط رگ باید همزمان بررسی شوند.
تفاوت رگ سطحی و رگ عمقی در انتخاب وسیله
رگهای سطحی معمولا راحتتر دیده یا لمس میشوند. به همین دلیل دسترسی به آنها در بسیاری از تزریقهای وریدی سادهتر است.
در مقابل، رگهای عمقی ممکن است روی سطح پوست کاملا مشخص نباشند. در این شرایط صرفا انتخاب سرسوزن بزرگتر یا بلندتر راهحل مناسبی نیست و شرایط فرد باید توسط شخص آموزشدیده بررسی شود.
رگهای متحرک نیز ممکن است هنگام ورود سوزن جابهجا شوند. در چنین شرایطی مهارت فرد تزریقکننده و نوع وسیله اهمیت بیشتری پیدا میکند.
بهطور کلی هنگام ارزیابی یک رگ به موارد زیر توجه میشود:
- مسیر مستقیم رگ
- قابلیت لمس
- قطر مناسب
- فاصله از مفاصل
- شرایط پوست اطراف رگ
سرنگ، سرسوزن و اسکالپ وین چه تفاوتی دارند؟
گاهی کاربران تمام تجهیزات مربوط به تزریق را در یک گروه قرار میدهند، در حالی که هر وسیله وظیفه متفاوتی دارد.
سرنگ
سرنگ برای کشیدن، نگهداری و انتقال مقدار مشخصی از مایع استفاده میشود. سرنگها در حجمهای متفاوت تولید میشوند و انتخاب حجم آنها بیشتر به مقدار دارو یا محلول مورد نیاز بستگی دارد.
هنگام بررسی انواع سرنگ پزشکی معمولا موارد زیر اهمیت دارند:
- حجم سرنگ
- نوع اتصال سرسوزن
- خوانایی درجهبندی
- سلامت بستهبندی
- استریل و یکبارمصرف بودن
نوع رگ معمولا تاثیر مستقیم زیادی بر حجم سرنگ ندارد، اما میتواند روی انتخاب وسیلهای که به سرنگ متصل میشود اثر بگذارد.
سرسوزن سرنگ
سرسوزن سرنگ در قطرها و طولهای مختلف تولید میشود. انتخاب سرسوزن باید با نوع تزریق، محل تزریق و شرایط بیمار هماهنگ باشد.
در زمان انتخاب سرسوزن معمولا این موارد در نظر گرفته میشوند:
- قطر سوزن
- طول سوزن
- نوع تزریق
- محل تزریق
- شرایط جسمی فرد
به همین دلیل استفاده از یک نوع سرسوزن برای همه افراد و همه تزریقها روش مناسبی نیست.
اسکالپ وین
اسکالپ وین از یک سوزن فلزی، دو بال و یک لوله کوتاه انعطافپذیر تشکیل شده است. این وسیله در برخی خونگیریها و دسترسیهای وریدی کوتاهمدت کاربرد دارد.
از اسکالپ وین ممکن است در شرایطی مانند موارد زیر استفاده شود:
- رگهای ظریف
- خونگیری از دست
- برخی دسترسیهای وریدی کوتاهمدت
- شرایطی که کنترل بیشتر روی محل ورود سوزن لازم است
انتخاب اندازه اسکالپ وین نیز باید متناسب با قطر رگ و هدف استفاده انجام شود.
ست سرم چه ارتباطی با نوع رگ دارد؟
ست سرم وظیفه انتقال محلول از محفظه سرم به مسیر وریدی را بر عهده دارد. برخلاف سرسوزن یا اسکالپ وین، ست سرم بهتنهایی وسیله ایجاد دسترسی به رگ نیست.
در انتخاب تجهیزات مربوط به سرمتراپی معمولا چند موضوع مهم است:
- نوع محلول
- سرعت تزریق
- مدت زمان دریافت سرم
- نوع دسترسی وریدی
- شرایط بیمار
برای مثال، زمانی که حجم بیشتری از مایعات باید وارد بدن شود، شرایط رگ و نوع دسترسی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
به همین دلیل انتخاب ست سرم باید در کنار سایر اجزای سیستم تزریق بررسی شود، نه بهصورت جداگانه.
هنگام انتخاب تجهیزات تزریق به چه نکاتی توجه کنیم؟
حتی اگر نوع و اندازه محصول مشخص باشد، کیفیت و سلامت تجهیزات نیز اهمیت زیادی دارد. تجهیزات تزریق مستقیما با بدن و جریان خون در ارتباط هستند و باید مطابق دستورالعملهای بهداشتی استفاده شوند.
هنگام تهیه این وسایل بهتر است موارد زیر بررسی شوند:
- بستهبندی سالم و بازنشده باشد.
- محصول استریل و یکبارمصرف باشد.
- تاریخ مصرف بررسی شود.
- اندازه و مشخصات محصول روی بستهبندی مشخص باشد.
- محصول متناسب با کاربرد مورد نظر انتخاب شود.
- تجهیزات مصرفشده دوباره استفاده نشوند.
سازمان جهانی بهداشت و CDC نیز بر استفاده از تجهیزات استریل و یکبارمصرف در تزریق تاکید دارند.
آیا برای رگهای نازک همیشه باید از سوزن نازک استفاده کرد؟
پاسخ کوتاه این است که همیشه نمیتوان تنها بر اساس ظاهر رگ تصمیم گرفت. قطر رگ یکی از عوامل انتخاب است، اما نوع تزریق و هدف درمان نیز اهمیت دارند.
برای مثال ممکن است یک فرد رگهای ظریفی داشته باشد، اما نوع درمان به دسترسی متفاوتی نیاز داشته باشد. در چنین شرایطی پزشک یا پرستار باید مناسبترین روش را انتخاب کند.
بنابراین بهتر است انتخاب تجهیزات تنها بر اساس تصوراتی مانند «هرچه سوزن نازکتر باشد بهتر است» انجام نشود.
نشانههایی که بعد از تزریق باید جدی گرفته شوند
پس از ایجاد دسترسی وریدی باید محل تزریق بررسی شود. بعضی تغییرات ممکن است نشاندهنده تحریک رگ یا مشکل در محل تزریق باشند.
مواردی که بهتر است به فرد درمانگر اطلاع داده شوند عبارتاند از:
- درد غیرمعمول
- تورم محل تزریق
- قرمزی
- احساس گرمی
- نشت مایع اطراف محل تزریق
- حساسیت شدید
در صورت مشاهده چنین علائمی، ادامه تزریق بدون بررسی محل مناسب نیست.
جمعبندی
نوع رگ میتواند نقش مهمی در انتخاب تجهیزات تزریق داشته باشد. قطر، عمق، مسیر و میزان شکنندگی رگ از جمله عواملی هستند که هنگام ایجاد دسترسی وریدی بررسی میشوند.
در کنار وضعیت رگ، نوع تزریق، مقدار مایع، مدت درمان و سرعت انتقال نیز اهمیت دارند. به همین دلیل سرنگ، سرسوزن، اسکالپ وین و ست سرم هرکدام باید بر اساس کاربرد مشخص خود انتخاب شوند.
شناخت تفاوت این تجهیزات به کاربران کمک میکند هنگام بررسی یا تهیه محصول، مشخصات دقیقتری را در نظر بگیرند. با این حال، انتخاب وسیله مناسب برای تزریق وریدی و تعیین محل رگ باید توسط فرد آموزشدیده انجام شود.